Καλώς ήρθατε ! Ορισμένες κατηγορίες περιεχομένων δεν λειτουργούν προσωρινά, ή δεν είναι "πλήρεις". Foreigners are kindly requested to click : "Translated" at the above table of contents.

Για τον Φιλοποίμενα Κωνσταντινίδη, 2012

Για τον Φιλοποίμενα Κωνσταντινίδη
Ομιλία στα εγκαίνια της μόνιμης Πινακοθήκης του στο Λιτόχωρο
                                                                                                                                                                         ( 13 Οκτωβρίου 2012 )

 

Ο Φιλοποίμην Κωνσταντινίδης ήταν α' ξάδερφος της μητέρας μου και από τότε που - ουσιαστικά τον πρωτογνώρισα - πολύ νέος > τέλη της δεκαετίας του εξήντα στο Παρίσι, με επηρέασε βαθειά η πολύπλευρη προσωπικότητά του και έκτοτε διατηρήσαμε τακτική επαφή και αλληλογραφία μέχρι το θάνατό του.
Σαν ζωγράφο δεν είμαι ( κάθε άλλο ... ) ειδικός για να μπορώ να τον κρίνω. Κάτι που έχουν κάνει τόσο εύστοχα και διεισδυτικά από το 1997 η Θάλεια Στεφανίδου, όπως παρακολουθήσατε και στο προβαλλόμενο DVD, και εδώ- πριν λίγο, η Helena Bastais. Προσωπικά ωστόσο μου έκανε μεγάλη εντύπωση η επιλεκτική εμμονή του να δουλεύει 2-3 θέματα κυριολεκτικά «δια βίου», όπως χαρακτηριστικά είναι : οι σιδερώτρες, τα σφάγια, οι περαστικοί... Νομίζω πως αποτελούν μια σπουδή, ένα ας το πω διαχρονικό δοκίμιο πάνω στη δημιουργία, τόσο θεματικά όσο μορφολογικά : το πώς δηλαδή ένας ζωγράφος βλέπει με τα εφηβικά του μάτια κι απεικονίζει τη σιδερώτρα της παιδικής του μνήμης, και πώς αργότερα σε ώριμη ηλικία και πιο πέρα ακόμη > στα όρια της λεγόμενης τρίτης ηλικίας... Είναι ίσως για μερικούς «αληθινούς» δημιουργούς ένας «κοινός τόπος». Αλλιώς μας «έδωσε» ο Σαββόπουλος την «Συννεφούλα» ή την «Άννα» του με τη φωνή των 25 του χρόνων κι αλλιώς την ερμηνεύει τώρα, στα εβδομήντα του. Είναι κάτι που από μια άποψη αγγίζει σχεδόν τα όρια του τραγικού...
Ο Κωνσταντινίδης όμως, πέρα από ζωγράφος, ήταν ένας βαθειά σκεπτόμενος άνθρωπος. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις σπουδές του στη Φιλοσοφία. Δεν είναι τυχαίο ότι διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον Sartre και τον Aragon. Όταν είχα δικασθεί το 1972 - επί Χούντας, για ένα κείμενό μου, το έδωσε στον Aragon μεταφρασμένο στα γαλλικά ώστε να δημοσιευτεί στα Lettres Francaises...
Είχε έναν ευθύ και ντόμπρο χαρακτήρα και ήταν απόλυτος έως δογματικός σ' αυτά που πίστευε. Θα σας αναφέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδιαλλαξίας και του πείσματος που τον διέκρινε. Επειδή δεν αποδέχονταν τη «γραμμή» των πολιτικών δρώμενων εκείνης της εποχής στην πατρίδα, ένας πρωθυπουργός της Ελλάδας, ο Παναγής Τσαλδάρης, με τον οποίο διατηρούσαν φιλικές αλλά όχι...πολιτικές σχέσεις, τον επισκέφθηκε σ' ένα ταξείδι του στο Παρίσι και ανέβηκε με τα πόδια τα επτά πατώματα ( δεν υπήρχε ασανσέρ... ) μέχρι το τότε ατελιέ του, στη σοφίτα της οδού Antoine Chante 7, μήπως τον πείσει να δεχθεί τουλάχιστο τη διεύθυνση της Εθνικής Πινακοθήκης. Μάταια όμως γιατί ο Κωνσταντινίδης είχε από χρόνια επιλέξει το δικό του δρόμο με τον αποκλεισμό κάθε συμβιβασμού ή εξάρτησης.
Αρνήθηκε σταθερά να γίνει ευρύτερα γνωστός μέσα από το κύκλωμα των γκαλερί. Και είναι πιστεύω ένας από τους ελάχιστους καλλιτέχνες που κατάφερε - χωρίς να κάνει κανέναν συμβιβασμό στην Τέχνη και στα «πιστεύω» του, να ζήσει αξιοπρεπώς. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του μάλιστα αξιώθηκε να αγοράσει στο Boulevard Rochechouard, στις παρυφές του λόφου της Μονμάρτης, το «μουσειακό» σπίτι της χορεύτριας Παύλοβα.
Υπήρξε ένας προβληματισμένος διανοούμενος που δεν του άρεζε καθόλου η μεταπολεμική ελληνική πραγματικότητα με την προέλαση ενός αχαλίνωτου καταναλωτισμού και νεοπλουτισμού. Και είναι εντελώς λανθασμένη κάποια φήμη ότι ο Κωνσταντινίδης έριξε «μαύρη πέτρα» στην Ελλάδα. Ήταν απλά ένας «φανατικός» Έλληνας που εφάρμοζε στην πράξη εκείνο το παλιό αλλά πέρα για πέρα αληθινό : «μαλώνεις ό, τι αγαπάς»... Ο Φιλοποίμην και μάλωνε και μάτωνε βαθειά μέσα του για την κατάντια της χώρας μας ...
Σε λίγο θα έχετε την ευκαιρία να περιηγηθείτε μέσα στο όμορφο αυτό αρχοντικό τα έργα του... Θα μου επιτρέψετε εδώ να σας «βοηθήσω» με τον τρόπο μου :
Ένας από τους πολλούς «ορισμούς» της Τέχνης - ίσως ο πιο ουσιαστικός, είναι η «επιμειξία» με τον Άλλο, δηλαδή η επικοινωνία, η γέφυρα μεταξύ του δημιουργού-πομπού και του δέκτη. Η μετάδοση ή μετάγγιση της ίδιας συγκίνησης και ευαισθησίας στον Άλλο. Και αυτός ο Άλλος δεν είναι βέβαια μόνο οι κριτικοί και οι ειδήμονες. Αυτοί μπορούν και οφείλουν να κάνουν την αξιολόγηση και «ένταξη» του έργου. Αλλά το έργο, αυτό καθαυτό, απευθύνεται στους πολλούς, στον άγνωστο και συχνά «ανίδεο» δέκτη. Που το αποδέχεται και το «αφομοιώνει» με τον δικό του τρόπο, με τις όποιες γνώσεις και ευαισθησίες του...


Τελειώνοντας – και πέρα από όσα ειπώθηκαν απ' όλους, ευχαριστώ με ιδιαίτερη συγκίνηση τον Θεόδωρο Οικονόμου ( που ο πατέρας του ήταν παλιός φίλος του Κωνσταντινίδη ) . Αυτός είχε την αρχική ιδέα η δωρεά των έργων του να έρθει εδώ, στο Λιτόχωρο, που ήταν οι ρίζες της οικογένειάς του.* Και δούλεψε με συγκινητική φροντίδα για την καλύτερη δυνατή υλοποίηση αυτής της ιδέας που ολοκληρώθηκε σήμερα.

Η στάχτη του Φιλοποίμενα σκορπίστηκε – σύμφωνα με επιθυμία του στον Όλυμπο. Και σήμερα, όσοι πίνακές του διασώθηκαν, βρήκαν εδώ τη «στέγη» τους.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
* από την μητέρα του   ( το γένος Καρακώστα, όνομα με το οποίο έχει υπογράψει και μερικά έργα του ο Φ. Κ )

Γονική Κατηγορία: Περιεχομενα
Κατηγορία: Ομιλιες